روز سیام دیماه ۱۴۰۴ موسسه آمال میزبان پانزده کودک ۶ تا ۱۰ ساله بود که در رویداد «دنیای تو چه رنگیه» شرکت کردند. در این برنامه شش مربی نقش تسهیلگری و همراهی کودکان را بر عهده داشتند.
از ایده ...
پس از وقایع تلخ دیماه، فضای عمومی سرشار از اخبار ناخوشایند، متناقض و هراسآوری بود که نه تنها دنیای بزرگسالان، که دنیای کودکان کشور ما را غمبار و ناخوشایند کرده بود. موسسه آمال بر آن شد که با برگزاری یک رویداد فضایی امن، آرام و بیدغدغه برای کودکان ایجاد کند تا بتوانند بدون ترس از قضاوت، احساسات درونی خود را به شیوهای خلاقانه و غیرمستقیم ابراز کنند.
... تا الهام ...
این رویداد با الهام از طرح درس «شهر رنگارنگ» از کتاب افلاتات (کتاب آموزش به کودکان خردسال) طراحی شد. در این داستان، هر شخصیت و هر رنگ نماد یک احساسی خاص هستند و شخصیتهای نمادین داستان، به کودکان کمک میکنند با کمک رنگها و داستانها، احساساتشان را بشناسند و بیان کنند.
شخصیت اصلی داستان، دختری به نام شبنم است که همسایگانش، خانم غم و آقای شادی و … را که ساکن خانه هایی به رنگهای مختلف هستند به مهمانی دعوت میکند. در مهمانی هر نفر داستانش را تعریف میکند و آن وقت است که همه از همدلی و محبت یکدیگر آگاه می شوند و لذت همراهی را می چشند.
تسهیلگران با این داستان، سه اصل را به کودکان یادآوری کردند:
- احساسات (غم، وحشت، شادی، …) طبیعی است.
- هیچکس در تجربه این احساسات تنها نیست.
- با صحبت کردن درباره احساسات، میتوانیم بار آنها را سبکتر کنیم و از همراهی و همدلی دوستانمان بهرهمند شویم.
نام «دنیای تو چه رنگیه» برای این رویداد انتخاب شد تا کودکان را به کاوش در دنیای درونی خود و شناخت رنگ احساساتشان تشویق کند.
... و اجرا
در ابتدای رویداد چندین فعالیت متفاوت پیشبینی و آمادهسازی شد تا کودکان بتوانند بر اساس علاقه و آمادگی خود، شیوهی دلخواهشان را برای ابراز احساسات انتخاب کند.
در فعالیت اول، مربی با صدایی آرام و صمیمانه قصه گفت تا فضایی امن برای ورود به دنیای درونی کودکان فراهم شود.
در فعالیت دوم، فرصتی برای نقاشی آزاد بدون هیچ محدودیت یا الگوی از پیش تعیینشده در اختیار بچهها قرار گرفت تا هر آنچه در ذهن یا قلبشان میگذرد، روی کاغذ بیاورند.
فعالیت سوم به نقشهای تازه و ناآشنا اختصاص داشت. هر کودک میتوانست یکی از نقشهای پیشنهادی در بازی را انتخاب و برای لحظاتی، هویتی تازه را تجربه کند؛ هویتی که در آن احساساتش پنهان نمیشد و مجال بروز پیدا میکرد.
پس از پایان بازی، کودکان تصویری از داستانهایی که با شخصیتهایشان خلق کرده بودند، ارائه کردند. در این مرحله این بود که بسیاری از کودکان خود را در دل تصاویر پیدا کردند؛ نه آنگونه که دیگران میبینندشان، بلکه آنگونه که خود احساس میکردند. برخی از آنها فراتر از بازگویی داستان حاضر رفتند و دنیای شخصیشان را بازآفرینی کردند. بچهها با نقاشیها، بازیها و داستانهایشان احساساتشان را بدون ترس از قضاوت بیان کردند؛ بعضی با حرکت دستهایشان، بعضی با رنگهایی که انتخاب میکردند، و بعضی با چیدن تصویرها کنار هم.
در حاشیه
- در این رویداد همزمان با بازی و خلق صحنههای خودجوش کودکان، فرایند تصویرسازی (تسهیلگری تصویری) نیز به موازات جریان اصلی رویداد پیش میرفت. تصویرگر حاضر در سالن، بدون دخالت در بازی، لحظه به لحظه رفتارها، واکنشها و تعاملات کودکان را ثبت و نقاشی میکرد؛ تصاویری که بدون قضاوت و تنها با مشاهده همراه با همدلی خلق شدند. به این ترتیب، روحیات و احساساتی که شاید در کلام نمیگنجید، در خطوط و رنگها جان میگرفتند. در پایان فعالیتها، کودکان تصاویر را میدیدند، احساساتشان را هنگام فعالیتی که انجام دادند ارزیابی میکردند و با یک شکل یا رنگ احساسشان را به تصویرها اضافه میکردند.
- همزمان با فعالیت کودکان، فضایی برای والدین فراهم شد تا با یکدیگر گفتگو کنند. در این فرصت، موسسهی آمال و اهداف آن به طور کامل معرفی شد. همچنین در خصوص فضای روزهای دیماه و تأثیرات آن بر کودکان و خانوادهها، گفتگوی صمیمانهای انجام گرفت و کتابهای سهگانهی کارآمدی به والدین معرفی گردید.
و در پایان
پس از آرامسازی و آمادهسازی فضا، به بچهها این فرصت داده شد که هر کدام احساس تجربهشده را – در صورت تمایل – با پدر یا مادر خود در میان بگذارند. این بخش از رویداد، نقطهی اوج پیوند میان فضای عاطفی کودک و درک خانواده از او محسوب میشد.
رویداد دنیای تو چه رنگیه با استفاده از ابزارهای غیرمستقیم نظیر بازی، نقاشی، رنگ، قصه و شخصیتهای نمادین، توانست بستری امن برای برونریزی عواطف کودکان ۶ تا ۱۰ ساله فراهم آورد. این رویداد بهانهای برای گفتگوی دشوار اما ضروریِ خانوادهها با یکدیگر و با متخصصان موسسه درباره تأثیر روزهای سخت دیماه بر فرزندانشان ایجاد کرد. در نهایت، این رویداد یک روزه به تقویت سواد هیجانی کودکان و بازسازی اعتماد و امنیت در فضای خانواده کمک کرد.
