پنجم ژوئن (برابر با پانزدهم خرداد) با عنوان «روز جهانی محیط زیست» شناخته میشود و سازمان ملل متحد در سال جاری (2026)، برای گرامیداشت این روز مردم جهان را به «اقدام اقلیمی» فرا خوانده است.
برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد (UNEP) از همه مردم جهان خواسته است با اقدامات ساده ولی مؤثر، به این پویش جهانی بپیوندند. کاشتن درخت، کاهش استفاده از پلاستیک، صرفهجویی در مصرف انرژی و استفاده از وسایل نقلیه عمومی، از جمله کارهایی است که هر فرد میتواند انجام دهد.
کشور آذربایجان میزبانی اصلی مراسم جهانی امسال را بر عهده دارد. این کشور شعار «الهامگرفته از طبیعت؛ برای اقلیم؛ برای آینده ما» را انتخاب کرده و برنامههای متنوعی ترتیب داده است. مسئولان محلی در باکو، پایتخت آذربایجان، از مردم و سازمانها دعوت کردهاند تا در کمپینهای درختکاری، پاکسازی طبیعت و آگاهیبخشی درباره محیط زیست شرکت کنند.
در ایران نیز گروههای مردمی، مدارس و شرکتهای مختلف در این روز برنامههای متنوعی اجرا میکنند. دانشآموزان در پارکها و خیابانها نهال میکارند، جوانان با کمپینهای مجازی مردم را به کاهش مصرف پلاستیک دعوت میکنند و بسیاری از شهرداریها هم با برگزاری جشنهای محلی و مسابقات پاکسازی، فضایی شاد برای شهروندان فراهم میکنند.
زمین این روزها علائم هشداردهنده زیادی میفرستد. بالا آمدن سطح آب دریاها، آتشسوزیهای مهیب و ذوب شدن یخچالهای طبیعی تنها بخشی از این علائم به شمار میروند.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، در پیامی تأکید کرده است: «ما از کره زمین بیش از حد توانش توقع داریم. روشهای زندگی ناپایدار ما به محیط زیست و در نهایت به خود ما آسیب میزند.»
این روز به ما یادآوری میکند که همگی مسئولیت داریم با کارهای کوچک به حفظ طبیعت کمک کنیم. تفکیک زباله، صرفهجویی در مصرف آب، کاهش رفتوآمد با خودروی شخصی و نصب پنلهای خورشیدی نمونههایی از این اقدامات هستند. اگر همه با هم همکاری کنیم، میتوانیم زمین سالمتری برای نسلهای آینده به ارث بگذاریم.
روز جهانی محیط زیست فقط یک بزرگداشت نیست، بلکه یک فراخوان فوری برای اقدام عملی است. کارشناسان محیط زیست بارها تأکید کردهاند که دیگر زمان حرف زدن گذشته است و حفاظت از این کره خاکی که تنها خانه ماست، نه یک انتخاب، بلکه یک وظیفه همگانی است.
